Gilze en Rijen is een uitgestrekte gemeente ten zuidwesten van Tilburg in de provincie Noord-Brabant. De gemeente telt 26.090 inwoners (31 maart 2015, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 65,69 km². De gemeentenaam is ontleend aan een in 1524 gestichte parochie, maar het woordje en wordt vaak weggelaten: men zegt en schrijft ‘Gilze-Rijen’. Dit is wél de naam van het station aan de zuidzijde van Rijen aan de Spoorlijn Breda – Eindhoven en de in het centrum van de gemeente liggende vliegbasis Gilze-Rijen.

Gilze en Rijen liggen hemelsbreed vier kilometer uit elkaar, maar over de weg via Hulten, is het 5,5 kilometer, omdat de Molenschotse Heide en vliegbasis Gilze-Rijen en de A58 ertussenin liggen. Vóór de vestiging van de vliegbasis was dit niet het geval en liep er een nagenoeg rechte weg naar Gilze over de Nerhovensche Heide. Het bedevaartsplaatsje Molenschot ligt westelijk, het verst van Tilburg. Gilze en Hulten, dat in de oorlog grotendeels verwoest werd, liggen sinds de laatste uitbreiding van de Reeshof dichter bij het Tilburgse woongebied dan bij Rijen of Molenschot. Het mediaconcern Audax en de vliegbasis zijn grote werkgevers; verder bieden Tilburg, Breda en Oosterhout werkgelegenheid.

Rijen was een buurtschap van Gilze. Hierin kwam verandering toen dit dorp in 1464 een kapel kreeg en in 1524 verheven werd tot zelfstandige parochie. Het is ook vanaf dit moment dat de dubbele naam Gilze en Rijen voor de huidige gemeente in gebruik is.

Bij de belegering van Breda door Spinola in 1624 hadden soldaten een kamp in Gilze. In 1732 vond hier een grote militaire oefening plaats. De inkwartiering tijdens de Franse Revolutie in 1794, de Belgische opstand in 1831 en de daaropvolgende jaren waren moeilijk voor de Gilzenaren. Legerdiensten en verplichte leveranties waren voor de inwoners dagelijkse kost. Het kamp Vijf Eiken bij Rijen, waaraan het Oosterhoutse industrieterrein zijn naam ontleent, is nog een herinnering aan deze tijd.

(bron: wikipedia 8 januari 2016)

Naast de landbouw kwam in de 19e eeuw de leerlooierij op gang. Leerlooien werd destijds nog als nevenactiviteit uitgeoefend op de boerderij. De officiële ingebruikname van de spoorlijn Breda-Tilburg op 1 oktober 1863 betekende vooral voor Rijen een mogelijkheid tot verdere uitbreiding van de industrie. De spoorlijn garandeerde immers de aanvoer van grondstoffen. Daarnaast maakte de toepassing van snelwerkende extracten (waardoor het looiproces aanzienlijk kon worden verkort) het gebruik van machines in de 19e eeuw mogelijk. Er ontstonden leerfabrieken waarmee de basis gelegd was voor de schoenindustrie. Sinds het begin van de 19e eeuw werd de productie van schoenen geconcentreerd in een aantal grote of kleine fabrieken. Voor die tijd werden de schoenen handmatig door thuiswerkers in elkaar gezet.

In de gemeente bestonden ook enkele steenbakkerijen. De steenfabriek in Rijen, het eerste bedrijf van enige omvang dat zich hier na de aanleg van de spoorlijn vestigde, was de grootste en modernste steenfabriek in Noord-Brabant. Nu is deze fabriek gesloten. Naast de schoen- en lederfabrieken vestigde zich in 1908 de N.V. Electrische Weegwerktuigenfabriek (nu Ericsson Telecommunicatie B.V.) in Rijen.

In 1910 werd op de Molenheide de Eerste Nederlandsche Vliegvereeniging (ENV) opgericht, de eerste vliegschool in Nederland, en de enige instantie die vliegbrevetten uit mocht reiken zonder voorafgaande ministeriële beschikking. Vanaf 1913 kwam het vliegveld steeds meer in handen van de Luchtvaartafdeeling, voorloper van de Koninklijke Luchtmacht. Op de Molenheide en de Nerhovensche Heide werd toen de grondslag gelegd voor de huidige vliegbasis Gilze-Rijen. Oostelijker werd eind jaren 30 voor burgergebruik Vliegveld Nerhoven aangelegd, maar dit werd in 1939 ook overgenomen.

(bron: wikipedia 8 januari 2016)

Woningtypes

Nieuwsberichten